อาการคนดมเค (เคตามีน) ครอบครัวสังเกตอย่างไร ก่อนปัญหาจะรุนแรง
หลายครอบครัวเริ่มสงสัยจากสิ่งเล็ก ๆ ลูกหลานดูเบลอบ่อยขึ้น ความจำแย่ลง เลือดกำเดาไหลง่าย เข้าห้องน้ำถี่ผิดปกติ หรือเจอผงสีขาวกับธนบัตรม้วนในห้อง แต่ก็ไม่แน่ใจว่าเป็นเรื่องที่ต้องกังวลหรือเปล่า เพราะอาการของคนที่ใช้เคตามีน (Ketamine) หรือที่เรียกกันว่า “ยาเค” มักถูกมองข้าม หรือถูกเข้าใจว่าเป็นแค่ความเหนื่อยล้าและความเครียด
เคตามีนเป็นยานำสลบที่ใช้ทางการแพทย์ แต่เมื่อถูกนำมาใช้ผิดวัตถุประสงค์ โดยเฉพาะการสูดดมหรือ “ดมเค” ในสถานบันเทิง ก็อาจพัฒนาไปสู่การใช้ทุกวันจนเลิกไม่ได้ และเกิดผลเสียต่อสมอง จิตใจ และกระเพาะปัสสาวะ การรู้จักสัญญาณตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ครอบครัวช่วยเหลือได้ก่อนที่ความเสียหายจะรุนแรง
ยาเค หน้าตาเป็นอย่างไร และใช้กันแบบไหน
เคตามีนเป็นยานำสลบที่ทำให้เกิดภาวะเหมือนตกอยู่ในภวังค์ ตัดขาดจากร่างกายและสิ่งรอบตัว (dissociative state) และจัดอยู่ในกลุ่มสารหลอนประสาท ในประเทศไทยเป็นสารควบคุมตามกฎหมาย สิ่งที่ครอบครัวควรรู้เพื่อสังเกตได้ทัน มีดังนี้
- ชื่อที่เรียกกัน ยาเค เค เคตามีน Ketamine K Special K Kit Kat
- ลักษณะ ผงสีขาวหรือผลึกขนาดเล็ก มักบรรจุในถุงซิปใบเล็ก หรือเป็นของเหลวใสในขวด
- วิธีที่ใช้ สูดดมผงทางจมูก ซึ่งเป็นวิธีที่พบมากที่สุด ผสมในเครื่องดื่ม หรือฉีด
- อุปกรณ์ที่พบบ่อย ธนบัตรหรือหลอดที่ม้วนไว้ บัตรพลาสติกที่มีคราบผง จานหรือกระจกแผ่นเล็กที่มีคราบผงขาว ถุงซิปเปล่าใบเล็ก
ควรรู้ด้วยว่า “พอตเค” ที่เป็นข่าวอยู่ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นเคตามีน แต่เป็นสารเอโทมิเดต (Etomidate) อ่านเพิ่มเติมได้ที่พอตเค ไม่ใช่เคตามีน แต่เป็น Etomidate
อาการคนดมเคขณะเมา
เคตามีนออกฤทธิ์เร็ว โดยเฉพาะเมื่อสูดดม อาการที่อาจเห็นได้ในช่วงที่ใช้ ได้แก่
- เบลอ สมาธิสั้นลง พูดช้าหรือพูดวกวน
- ดูเหมือนอยู่ในความฝัน ตอบสนองช้า เหมือนไม่อยู่กับตัว
- เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ เคลื่อนไหวลำบาก หรือนั่งนิ่งขยับไม่ได้
- เห็นภาพหลอน หรือรับรู้เวลาและสิ่งรอบตัวผิดไป
- ความจำขาดหาย จำไม่ได้ว่าเกิดอะไรขึ้น
อาการที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที คือ ปลุกไม่ตื่น หมดสติ หายใจช้าหรือหายใจแผ่ว ชัก หรือใช้ร่วมกับเหล้าหรือสารกดประสาทอื่น เพราะอาจรุนแรงถึงชีวิตได้
สัญญาณของคนที่ใช้เคตามีนเป็นประจำ
เมื่อใช้เคตามีนบ่อยขึ้นจนกลายเป็นทุกวัน สัญญาณที่ครอบครัวมักสังเกตเห็นจะชัดขึ้น
ด้านร่างกาย
- ปัญหาทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อย ปวดหรือแสบเวลาปัสสาวะ กลั้นปัสสาวะลำบาก ปวดท้องน้อย บางรายมีเลือดปนในปัสสาวะ ซึ่งเป็นอาการของภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากเคตามีน อ่านรายละเอียดได้ที่เคตามีนกับภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบ
- จมูก เลือดกำเดาไหลง่าย จมูกไม่ค่อยได้กลิ่น คัดจมูกบ่อยจากการสูดดม
- ท้อง ปวดท้องหรือมวนท้องบ่อย โดยเฉพาะช่วงที่ไม่ได้ใช้
ด้านความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม
- ความจำแย่ลง ขี้ลืม คิดช้า ทำงานหรือเรียนแย่ลง
- หงุดหงิด อารมณ์ขึ้นลง หรือซึมเศร้า โดยเฉพาะเมื่อพยายามลดหรือหยุด
- บางรายเริ่มระแวง พูดจาวกวน สายตาดูแปลกไป ซึ่งเป็นสัญญาณว่าอาจเริ่มมีอาการทางจิต
- ใช้เงินมากผิดปกติ ออกไปเที่ยวกลางคืนบ่อย เปลี่ยนกลุ่มเพื่อน ปิดบังหรือโกหกมากขึ้น
รูปแบบที่พบบ่อยคือ เริ่มใช้ในสถานบันเทิงกับเพื่อนสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง ต่อมาเริ่มหามาใช้เองที่บ้าน ใช้ปริมาณมากขึ้น บ่อยขึ้น จนต้องใช้ทุกวัน เมื่อพยายามลดก็หงุดหงิด มวนท้อง จึงกลับไปใช้ต่อ วงจรนี้คือสัญญาณของการติดที่ควรได้รับการรักษา
ตรวจปัสสาวะเจอเคตามีนไหม
ตรวจได้ การตรวจปัสสาวะหาสารเสพติดสามารถตรวจหาเคตามีนได้ ที่ Day One Rehabilitation Center ตรวจหาสารเสพติดในปัสสาวะได้ 10 ชนิด รวมถึงเคตามีน ระยะเวลาที่ตรวจเจอขึ้นกับปริมาณ ความถี่ในการใช้ และร่างกายของแต่ละคน อ่านเพิ่มเติมเรื่องตรวจปัสสาวะเจอสารเสพติดได้นานแค่ไหน
อย่างไรก็ตาม ผลตรวจเป็นเพียงส่วนหนึ่ง สิ่งที่บอกได้ชัดกว่าคือรูปแบบการใช้และผลกระทบต่อชีวิต หากสงสัยว่าคนที่รักใช้เคตามีน การเริ่มพูดคุยด้วยความห่วงใยมักได้ผลดีกว่าการจับผิด
เมื่อพบสัญญาณแล้ว ครอบครัวควรทำอย่างไร
- ตั้งสติก่อนพูดคุย เลือกช่วงที่เขาไม่ได้เมาหรือกำลังหงุดหงิด พูดถึงสิ่งที่เห็นด้วยความห่วงใย เช่น “ช่วงนี้เห็นเข้าห้องน้ำบ่อย ดูเหนื่อย ๆ เป็นห่วง” แทนการกล่าวหา อ่านแนวทางเพิ่มเติมได้ที่วิธีพูดกับคนติดยาเสพติดให้ยอมเข้าบำบัด
- ทำข้อตกลงและชวนมาประเมิน ชวนมาพบแพทย์เพื่อตรวจอาการทางเดินปัสสาวะและความจำ ซึ่งมักเป็นเรื่องที่เจ้าตัวกังวลอยู่แล้ว เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี
- ถ้าไม่สำเร็จ เช่น ยังใช้อยู่ ไม่ทำตามข้อตกลง หรือเริ่มมีอาการทางอารมณ์หรือทางจิต อาจจำเป็นต้องพามารักษาแม้เจ้าตัวยังไม่ยินยอม เพื่อช่วยเขาก่อนที่ผลเสียต่อสมองและกระเพาะปัสสาวะจะรุนแรงเกินแก้
การบำบัดผู้ใช้เคตามีนต้องดูแลทั้งการหยุดใช้ อาการทางอารมณ์และทางจิต ปัญหาทางเดินปัสสาวะ และการป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำไปพร้อมกัน ดูรายละเอียดได้ที่เคตามีน อาการ ผลกระทบ และแนวทางการบำบัดรักษาและเลิกยาเคอย่างไรให้ปลอดภัย
คำถามที่ผู้อ่านมักสงสัย
อาการคนดมเคเป็นอย่างไร ขณะเมามักเบลอ พูดวกวน เดินเซ ดูเหมือนอยู่ในความฝัน บางรายเห็นภาพหลอนหรือขยับตัวไม่ได้ ส่วนคนที่ใช้เป็นประจำมักปัสสาวะบ่อยและเจ็บ ความจำแย่ลง เลือดกำเดาไหลง่าย และหงุดหงิดเมื่อไม่ได้ใช้
ยาเคหน้าตาเป็นอย่างไร ยาเคหรือเคตามีนมักเป็นผงสีขาวหรือผลึกเล็ก ๆ บรรจุในถุงซิปใบเล็ก บางครั้งเป็นของเหลวใส อุปกรณ์ที่มักพบคู่กัน เช่น ธนบัตรม้วน บัตรพลาสติกที่มีคราบผง
ดมเคบ่อย ๆ อันตรายอย่างไร การใช้เคตามีนเป็นประจำเสี่ยงต่อภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ปัญหาความจำและสมาธิ อาการทางอารมณ์และอาการทางจิต และเสี่ยงต่อการติดจนเลิกเองไม่ได้
เลิกเคตามีนแล้วอาการกระเพาะปัสสาวะหายไหม อาการอาจคงอยู่ได้นานแม้เลิกแล้ว แต่มีโอกาสดีขึ้นได้ หากหยุดใช้อย่างเด็ดขาดและได้รับการรักษาจากแพทย์ร่วมด้วย ยิ่งเลิกเร็วยิ่งมีโอกาสฟื้นตัวมาก
ยิ่งสังเกตเห็นเร็ว ยิ่งช่วยได้มาก
อาการของคนที่ใช้เคตามีนมักค่อย ๆ เกิดขึ้นจนดูเหมือนเรื่องธรรมดา แต่เมื่อครอบครัวรู้ว่าต้องสังเกตอะไร ก็จะเห็นสัญญาณได้เร็วขึ้น และช่วยได้ก่อนที่ผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจจะรุนแรง การรักษาที่ถูกต้องช่วยให้หยุดใช้ได้ และให้ร่างกายมีโอกาสฟื้นตัว
หากคุณสงสัยว่าคนในครอบครัวใช้ยาเคหรือเคตามีน ปรึกษาทีมจิตแพทย์ของ Day One Rehabilitation Center ศูนย์บำบัดยาเสพติดแบบอยู่ประจำ ได้ทุกวัน ข้อมูลทั้งหมดเป็นความลับ
โทร : 02-028-7775
LINE : @dayone
เว็บไซต์ : www.dayonerehabcenter.com
ที่ตั้ง : 99/1 หมู่ 6 ตำบลศรีจุฬา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก 26000 (ห่างกรุงเทพฯ ประมาณ 1 ชั่วโมง)
แผนที่ : https://www.dayonerehabcenter.com/map
เวลาทำการ : จันทร์–อาทิตย์ 9.00–17.00 น.