นพ.พิชญุตม์ จิตแพทย์ Day One ร่วมรายการ "มีเรื่องต้องคุย" ช่อง 7HD เตือนภัยแก๊สหัวเราะ ทำลายระบบประสาท เสี่ยงเสียชีวิต
หลังมีข่าวจับกุมผู้ผลิตและจำหน่าย “แก๊สหัวเราะ” รายใหญ่ย่านประเวศ นพ.พิชญุตม์ เกษมภักดีพงษ์ จิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการเสพติดประจำ Day One Rehabilitation Center ได้รับเชิญไปพูดคุยกับ คุณกาย สวิตต์ ลีละพงศ์วัฒนา ในรายการ “มีเรื่องต้องคุย” ทางช่อง 7HD เมื่อวันอังคารที่ 15 กันยายน 2569 เพื่ออธิบายว่าแก๊สหัวเราะ (ไนตรัสออกไซด์) คืออะไร ทำไมจึงกลายเป็นสารเสพติดที่เข้าถึงง่าย อันตรายต่อร่างกายอย่างไร และคนที่ใช้อยู่ควรทำอย่างไร
แก๊สหัวเราะคืออะไร ทำไมถึงกลายเป็นสารเสพติด
แก๊สหัวเราะ หรือไนตรัสออกไซด์ แท้จริงเป็นยาสลบที่ใช้ในห้องผ่าตัดและงานทันตกรรม เพื่อลดความกลัวและความเจ็บปวด แต่ในทางการแพทย์จะผสมออกซิเจนเสมอ ไม่ใช่ไนตรัสออกไซด์ล้วน ที่ถูกนำมาเสพเพราะเมื่อสูดเข้าไปจะรู้สึกเคลิบเคลิ้ม ผ่อนคลาย และมึนเมาในเวลาสั้น ๆ
จุดที่ทำให้ควบคุมยากคือแก๊สชนิดนี้อยู่ในกระป๋องอัดวิปครีมที่หาซื้อได้ตามห้างทั่วไป ผู้ใช้หนักบางรายใช้วันละเป็นร้อยกระป๋อง และล่าสุดมีการลักลอบขายเป็นถังขนาดใหญ่ราวขวดน้ำ 1.5 ลิตร ตกแต่งลวดลายให้ดึงดูด ซึ่งยิ่งอันตรายเพราะสูดได้ครั้งละมาก ๆ
สัญญาณที่คนในครอบครัวสังเกตได้
วิธีเสพคือการอัดแก๊สใส่ลูกโป่งแล้วสูดจากลูกโป่ง เพราะถ้าสูดจากหัวถังโดยตรงแก๊สจะเย็นจัดจนกัดปาก ตามสถานบันเทิงจึงมักขายกันเป็นลูกโป่งทีละลูก ดังนั้นหากพบถังแก๊สขนาดเล็กคล้ายถังออกซิเจนจิ๋ว กระป๋องอัดวิปครีมจำนวนมาก หรือเศษลูกโป่งในบ้าน นั่นคือร่องรอยของการใช้แก๊สหัวเราะ และถ้ามีใครยื่นลูกโป่งให้สูดโดยไม่รู้ว่าข้างในคืออะไร อย่าลอง
อันตราย 2 ระยะ ที่หลายคนมองข้าม
เพราะไม่มีสี ไม่มีกลิ่น จับต้องไม่ได้ และออกฤทธิ์สั้น ผู้ใช้จึงมักคิดว่าไม่อันตราย แต่คุณหมออธิบายว่าแก๊สหัวเราะเป็นสารเสพติดที่อันตรายอันดับต้น ๆ โดยส่งผลเสีย 2 ระยะ
ระยะเฉียบพลัน ขณะเสพ โมเลกุลของไนตรัสออกไซด์เล็กและเคลื่อนที่เร็ว จึงเข้าไปแทนที่ออกซิเจนในปอด เหมือนหายใจเอาอากาศที่แทบไม่มีออกซิเจนเข้าไป ทำให้หน้าซีด ปากเขียว หมดสติ และเสียชีวิตได้จากสมองขาดออกซิเจน ทุกครั้งที่สมองขาดออกซิเจน เซลล์สมองบางส่วนจะตายไป การเสพซ้ำ ๆ จึงเหมือนทำให้สมองตายทีละนิดทุกวัน และยิ่งอันตรายเมื่อใช้ร่วมกับสารกดประสาท เช่น แอลกอฮอล์หรือยานอนหลับ
ระยะเรื้อรัง จากการใช้ต่อเนื่อง แก๊สหัวเราะไปยับยั้งการทำงานของวิตามินบี 12 ซึ่งจำเป็นต่อเซลล์ประสาท เมื่อวิตามินบี 12 ทำงานไม่ได้ เส้นประสาททั่วร่างกายจะเสื่อม เกิดอาการมือเท้าชา แขนขาอ่อนแรง เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ บางรายถึงขั้นเดินไม่ได้และต้องนั่งรถเข็น นอกจากนี้ยังทำให้สมองเสพติดเหมือนสารเสพติดอื่น คือหักห้ามใจไม่ได้แม้รู้ว่าร่างกายกำลังทรุด และอาจมีอาการทางจิตเวชตามมา เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล อารมณ์แปรปรวน
กินวิตามินบี 12 เสริมช่วยได้ไหม
ช่วยได้บางส่วน เฉพาะคนที่หยุดใช้แก๊สแล้ว แต่ถ้ายังใช้อยู่ ต่อให้กินวิตามินบี 12 มากแค่ไหนก็แทบไม่ช่วย เพราะปัญหาไม่ใช่ร่างกายขาดวิตามิน แต่เป็นแก๊สที่ไปยับยั้งไม่ให้วิตามินทำงาน ผลตรวจเลือดจึงอาจพบระดับวิตามินบี 12 ปกติทั้งที่ระบบประสาทกำลังเสียหาย
จะเลิกอย่างไร
- หยุดทันที ไม่ต้องค่อย ๆ ลด แก๊สหัวเราะไม่มีอาการถอนที่เป็นอันตรายแบบสารเสพติดบางชนิด ตัวแก๊สเองต่างหากที่อันตราย และการค่อย ๆ ลดมักไม่สำเร็จ เพราะพอได้ใช้ก็อยากใช้มากขึ้นให้เมาเท่าเดิม
- รักษาอาการที่เกิดร่วม ไม่มียาเจาะจงสำหรับแก๊สหัวเราะ แพทย์จะประเมินและรักษาภาวะที่ตามมา เช่น ซึมเศร้าจากร่างกายที่ทรุดลง วิตกกังวล หรือนอนไม่หลับ
- ฟื้นฟูระบบประสาท วิตามินบี 12 ชนิดฉีดซึ่งให้ปริมาณสูงกว่าแบบกิน มีงานวิจัยสนับสนุนว่าช่วยเรื่องอาการชาและอ่อนแรง ร่วมกับกายภาพบำบัดเพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อและปลายประสาทให้ฟื้นเร็วขึ้น
- ป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ หลีกเลี่ยงสถานการณ์เสี่ยงและตัวกระตุ้น หากิจกรรมที่ดีต่อชีวิตมาแทน
สิ่งที่คุณหมอย้ำที่สุดคือ อย่ารอให้ขาอ่อนแรงหรือเดินไม่ได้แล้วค่อยหยุด เพราะเมื่อเริ่มมีอาการ แปลว่าระบบประสาทได้รับผลกระทบแล้ว และบางรายฟื้นกลับมาได้ไม่ทั้งหมด หากเริ่มชา ขาอ่อนแรง เดินเซ หรือทรงตัวผิดปกติ ให้หยุดทันทีและพบแพทย์โดยเร็ว ยิ่งรักษาเร็ว ยิ่งมีโอกาสฟื้นตัวมากขึ้น
อ่านเพิ่มเติม
- แก๊สหัวเราะ: ภาวะที่เรารักษา อาการ การประเมิน และแนวทางบำบัดที่ Day One
- บทความ: แก๊สหัวเราะคืออะไร? รู้จักสารเสพติดที่ถูกมองข้ามแต่แฝงอันตราย
- คลิป: แก๊สหัวเราะ ไนตรัสออกไซด์ เสพติดและอันตรายกว่าที่คิด โดย นพ.พิชญุตม์
หากคุณหรือคนใกล้ตัวใช้แก๊สหัวเราะและอยากหยุด หรือเริ่มมีอาการผิดปกติ ปรึกษาทีมแพทย์ Day One ได้ทุกวัน โทร 02-028-7775 หรือ LINE @dayone
สำหรับสื่อมวลชน ที่ต้องการสัมภาษณ์จิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านการเสพติดของ Day One ในประเด็นยาเสพติด สุรา การพนัน และสุขภาพจิต ติดต่อได้ที่ 02-028-7775 หรือ [email protected]