โทร 02-028-7775@dayoneไทย|EN
โลโก้ Day One Rehabilitation Centerศูนย์บำบัดยาเสพติด Day Oneสถานบำบัดยาเสพติด จ.นครนายก

วิธีเลิกยาเสพติด เลิกเองได้ไหม อาการถอนแต่ละสาร และยาช่วยเลิก

วิธีเลิกยาเสพติด เลิกเองได้ไหม อาการถอนแต่ละสาร และยาช่วยเลิก

วิธีเลิกยาเสพติดที่ปลอดภัยต้องทำอย่างไร

วิธีเลิกยาเสพติดให้ได้ผลไม่ได้จบแค่การหยุดใช้สาร แต่เป็นการรักษาที่ต่อเนื่องกัน 4 ขั้นตอน ซึ่งตรงกับขั้นตอนการบำบัด 4 ระยะของ Day One

  1. ประเมิน ชนิดสารที่ใช้ ความรุนแรงของการติด สุขภาพกาย และโรคร่วมทางจิตเวช เช่น ภาวะซึมเศร้า หรืออาการทางจิต เพื่อวางแผนการรักษาให้เหมาะกับแต่ละคน
  2. หยุดใช้สารและดูแลอาการถอน (ถอนพิษ) ความเสี่ยงของช่วงนี้ต่างกันมากตามชนิดสาร ซึ่งอธิบายไว้ในหัวข้อถัดไป
  3. บำบัดฟื้นฟูจิตใจและพฤติกรรม เพื่อรับมือกับความอยากสารเสพติด ตัวกระตุ้น และความเครียด ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการกลับไปเสพซ้ำ
  4. ติดตามดูแลต่อเนื่อง ประมาณ 1–2 ปีหลังจบการบำบัด เพื่อป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ

การหยุดใช้สารได้ในช่วงแรกเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ แต่หากไม่ได้บำบัดต่อในขั้นตอนที่ 3 และ 4 ผู้ป่วยจำนวนมากกลับไปใช้สารซ้ำ เพราะความอยากและตัวกระตุ้นในชีวิตประจำวันยังอยู่

การ “เลิกยาเสพติดแบบเร่งด่วน” เป็นสิ่งที่หลายคนโดยเฉพาะครอบครัวของผู้เสพ อยากเห็นผลเร็วที่สุด แต่สิ่งที่สำคัญกว่าความเร็ว คือ “ความปลอดภัยของร่างกายและจิตใจ” เพราะการเลิกยาไม่ใช่แค่หยุดใช้สารเท่านั้น แต่ยังต้องดูแลสมอง ระบบประสาท และอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงหลังจากหยุดใช้ด้วย

หลายคนอาจสงสัยว่า “หักดิบเลยดีไหม” คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับชนิดของสารเสพติดที่ใช้ เนื่องจากบางกลุ่มสารสามารถหักดิบได้อย่างปลอดภัย แต่บางกลุ่มอาจเกิดอาการถอนพิษรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงชีวิต

อ่านเพิ่ม: ทำไมยิ่งเสพยิ่งเพิ่มปริมาณ เข้าใจภาวะดื้อยาและอาการถอน · ถอนพิษสุราอย่างไรให้ปลอดภัย · อาการถอนทรามาดอล (ยาเขียวเหลือง) และวิธีเลิก · ยาบ้าและยาไอซ์: อาการ ผลกระทบ และแนวทางบำบัด

กลุ่มที่สามารถ “หักดิบ” ได้โดยอาการถอนไม่รุนแรง

  1. กัญชา (Cannabis) การหยุดกัญชาทันทีไม่เกิดอันตรายต่อชีวิต แต่อาจมีอาการหงุดหงิด นอนไม่หลับ หรือเบื่ออาหารในช่วงแรก ซึ่งจะดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ การดูแลจิตใจและสภาพแวดล้อมที่ปลอดสิ่งกระตุ้นช่วยให้เลิกได้เร็วกว่า การคิดว่าจะค่อยๆลดปริมาณการสูบลงมักจะไม่สำเร็จเพราะสมองเคยชินกับปริมาณเดิมที่เคยสูบ เมื่อเริ่มสูบแล้วก็มักจะต้องสูบต่อเนื่องให้รู้สึกเคลิ้มเท่าเดิม
  2. กลุ่มกระตุ้นประสาท ยาบ้า (Amphetamines), ยาไอซ์ (Methamphetamine) กลุ่มนี้สามารถหยุดได้ทันทีโดยไม่มีอาการทางกายรุนแรง แต่จะมีอาการซึมเศร้า เบื่อหน่าย หรือนอนมากผิดปกติในช่วง 3-7 วันแรกของการหยุดสารซึ่งเป็นเรื่องธรรมดา เนื่องจากสมองเคยชินกับการมีสารกระตุ้นประสาทอยู่เสมอ เมื่อหยุดใช้จึงรู้สึกอ่อนเพลีย ไม่มีแรง แต่หากผ่านช่วง 7 วันแรกไปได้อาการจะดีขึ้น กลับมาสดชื่น มีแรงใกล้เคียงปกติ ทั้งนี้หากมีอาการซึมเศร้ามาก มีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือหวาดระแวง หูแว่ว ให้รีบมาพบแพทย์ แต่หากไม่สามารถยับยั้งตนเองได้การบำบัดทางจิตใจและกิจกรรมฟื้นฟูในศูนย์บำบัดมีบทบาทสำคัญ เพราะช่วยให้สมองปรับตัวกลับสู่ภาวะปกติได้เร็วขึ้น
  3. กลุ่มหลอนประสาท เช่น ยาเค (Ketamine) แอลเอสดี (LSD) แก๊สหัวเราะไนตรัสออกไซด์ (nitrous oxide) กลุ่มหลอนประสาท ไม่มีอาการถอนเจาะจง เพียงแต่จะหงุดหงิดจากความอยากสารเสพติด แนะนำว่าควรหยุดแบบหักดิบเลยเช่นกัน หากผ่านช่วง 1-2 สัปดาห์แรกไปได้ความอยากสารเสพติดจะลดลงไปเยอะ สุขภาพร่างกายโดยรวมจะดีขึ้น ความจำดีขึ้น ความคิดจะรวดเร็วขึ้นอย่างชัดเจน

กลุ่มที่มีอาการถอนรุนแรงได้หากเสพต่อเนื่องในปริมาณสูง

ในกลุ่มนี้จริงๆแล้วก็ยังคงแนะนำให้หยุดเลยเช่นกัน ยกเว้นผู้ที่ดื่มสุราหนักทุกวันและผู้ที่กินยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีนขนาดสูงมานาน ซึ่งไม่ควรหักดิบเองตามลำพัง แต่ก็ไม่ควรใช้ต่อไปเรื่อยๆ ให้รีบพบแพทย์เพื่อวางแผนหยุดอย่างปลอดภัย (ยานอนหลับมักต้องค่อยๆลดขนาดตามคำแนะนำของแพทย์) ส่วนในรายอื่นที่แนะนำให้หยุดเลยแทนการค่อยๆลด เพราะอย่างที่กล่าวข้างต้น ในผู้ที่เสพติดมาก่อนแม้เสพเพียงเล็กน้อย ก็จะทำให้อยากเสพต่อเนื่องไปเรื่อยๆ และกลับเข้าสู่วงจรการเสพแบบเดิมในที่สุด แต่ในกลุ่มที่อาจมีอาการถอนรุนแรงนี้ มีข้อแนะนำเพิ่มเติมคือ หากรู้สึกว่ามีอาการถอนที่ทรมานจนทนไม่ไหว หรือกังวลว่าอาจมีอาการถอนมากขึ้น ให้ปรึกษาจิตแพทย์เพื่อรับการรักษาด้วยยาช่วยลดอาการถอน การเลิกแบบมียาช่วยจะทำให้เลิกสารเสพติดได้ง่ายขึ้น ส่วนใหญ่ช่วงที่มีอาการถอนจะอยู่ระหว่าง 1 สัปดาห์ ถึง 1 เดือน อาการต่างๆทางร่างกายก็จะดีขึ้นเป็นปกติ โดยวิธีสังเกตอาการถอนแต่ละสารมีดังนี้

  1. สารกลุ่มฝิ่น (Opioids) เช่น เฮโรอีน (Heroin), ฝิ่น (opium), เมทาโดน (methadone), ทรามาดอล (tramadol) การหยุดทันทีจะทำให้เกิดอาการถอนยา เช่น ปวดเมื่อยทั้งตัว เหงื่อออกมาก คลื่นไส้ มือสั่น ใจสั่น และวิตกกังวล ถ่ายเหลว ปวดท้อง นอนไม่หลับ ร้อนๆหนาวๆวูบวาบ ขนลุก น้ำมูก น้ำตาไหล หาวบ่อย อาการถอนเฮโรอีนมักเริ่มภายใน 8-12 ชั่วโมงหลังใช้ครั้งสุดท้าย หนักที่สุดช่วง 2-3 วัน และทุเลาลงใน 7-10 วัน ส่วนเมทาโดนอาการเริ่มช้ากว่าและอาจนานหลายสัปดาห์ อาการถอนกลุ่มฝิ่นทรมานมากแต่แทบไม่อันตรายถึงชีวิต
  • น้ำกระท่อม (Kratom)

กระท่อมเป็นสารคนละตัวกับฝิ่น ชื่อสาร mitragynine แต่ออกฤทธิ์คล้ายกับกลุ่มฝิ่น ดังนั้นอาการถอนจะคล้ายคลึงกัน อาการหนักช่วง 7-14 วัน

  1. แอลกอฮอล์ (Alcohol) อาการถอนแอลกอฮอล์ คือ มือสั่น ใจสั่น คลื่นไส้อาเจียน นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หากบางรายอาการรุนแรง อาจชัก (Alcohol withdrawal seizure) สับสน หูแว่ว เห็นภาพหลอน (Hallucination) ซึ่งกลุ่มอาการที่สับสนหลังหยุดแอลกอฮอล์ทางการแพทย์เรียกว่า (Delirium tremens) ตามมาได้ อาการชักมักเกิดใน 12-24 ชั่วโมง และภาวะเพ้อสับสนมักเกิดใน 3-4 วันหลังดื่มครั้งสุดท้าย หากมีอาการมือสั่นมาก สับสน เห็นภาพหลอน หรือชัก ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที
  2. ยากล่อมประสาท ยานอนหลับ (Benzodiazepines เช่น Xanax, Valium) ผู้ป่วยบางรายอาจซื้อยากินเอง หรือรับยาจากแพทย์หลายแห่ง หรือขอในปริมาณสูงเกินไป เมื่อกินต่อเนื่องทำให้ติดยานอนหลับ หากกินในปริมาณสูงแล้วหยุดทันทีอาจ นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย วิตกกังวล สับสน และในรายที่รุนแรงอาจชักได้ หากมีอาการสับสนหรือชักให้รีบไปโรงพยาบาลทันที วิธีการรักษาสามารถใช้ยานอนหลับกลุ่มอื่นที่ไม่มีฤทธิ์เสพติด หรือ ค่อยๆลดปริมาณยาเดิมตามคำแนะนำของแพทย์

วิธีเลิกเฮโรอีน ที่ปลอดภัยและได้ผล คือหยุดใช้ และปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเมื่อมีอาการถอนมาก เนื่องจากเฮโรอีนเป็นสารในกลุ่มฝิ่นที่มีอาการถอนทรมานมาก แม้ไม่อันตรายถึงชีวิตโดยตรง แต่ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากทนไม่ไหวและกลับไปใช้ซ้ำ และหลังหยุดไประยะหนึ่งร่างกายจะทนต่อสารได้น้อยลง หากกลับไปใช้ในปริมาณเท่าเดิมเสี่ยงต่อการได้รับสารเกินขนาดจนหยุดหายใจได้ การรักษาด้วยยาช่วยลดอาการถอน ควบคู่กับการบำบัดฟื้นฟูสมองและจิตใจ จะช่วยให้ผู้ป่วยผ่านช่วงวิกฤตได้อย่างปลอดภัย และลดโอกาสกลับไปเสพซ้ำในระยะยาว

ยาช่วยเลิกยาเสพติดมีไหม

ยาช่วยเลิกยาเสพติดมีจริงสำหรับสารบางกลุ่ม แต่ไม่มียาตัวเดียวที่ใช้ได้กับสารเสพติดทุกชนิด แพทย์จะเลือกตามชนิดสาร อาการ และสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละคน

  • สารกลุ่มฝิ่น เช่น เฮโรอีน มียาที่ใช้รักษาโดยตรง เช่น เมทาโดน (Methadone) และบูพรีนอร์ฟีน (Buprenorphine) ซึ่งช่วยลดอาการถอนและความอยาก รายละเอียดอยู่ในหน้าการรักษาการติดเฮโรอีน
  • แอลกอฮอล์ มียาที่ช่วยให้ผ่านช่วงอาการถอนได้อย่างปลอดภัย และยาที่ช่วยลดความอยากหรือป้องกันการกลับไปดื่ม ดูเพิ่มเติมที่การรักษาการติดแอลกอฮอล์
  • นิโคติน (บุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า) มีนิโคตินทดแทนและยาช่วยเลิกบุหรี่ เช่น วาเรนิคลีน (Varenicline) ดูเพิ่มเติมที่วิธีเลิกบุหรี่ไฟฟ้า
  • ยาบ้า ยาไอซ์ โคเคน กัญชา และเคตามีน ปัจจุบันยังไม่มียาเฉพาะที่ได้รับการรับรองให้ใช้รักษาการติดสารเหล่านี้ แพทย์จะใช้ยาตามอาการ เช่น ยาช่วยให้นอนหลับ ยาลดความวิตกกังวล หรือยารักษาอาการซึมเศร้าและอาการทางจิต ร่วมกับการบำบัดทางจิตใจซึ่งเป็นการรักษาหลัก

ยาที่ใช้รักษาการเสพติดหลายชนิดต้องปรับขนาดตามอาการและติดตามผลข้างเคียง จึงควรใช้ตามที่แพทย์สั่งเท่านั้น ไม่ควรซื้อยาหรือผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่าช่วยเลิกยาเสพติดมาใช้เอง

หลังถอนพิษแล้ว ต้องบำบัดอะไรต่อ

การถอนพิษช่วยให้ร่างกายผ่านช่วงขาดสารได้อย่างปลอดภัย แต่ยังไม่ได้แก้ความอยากสารเสพติด ความเคยชิน และปัญหาที่ทำให้กลับไปใช้ ขั้นตอนหลังจากนี้จึงเป็นส่วนที่ช่วยให้เลิกได้ในระยะยาว

  • บำบัดความคิดและพฤติกรรม (Cognitive Behavioral Therapy หรือ CBT) ฝึกสังเกตตัวกระตุ้น จัดการความอยาก และวางแผนรับมือสถานการณ์เสี่ยง ทำได้ทั้งการบำบัดรายบุคคลและกลุ่มจิตบำบัด
  • การเสริมสร้างแรงจูงใจ (Motivational Interviewing) ช่วยให้ผู้ป่วยเห็นเหตุผลของการเลิกด้วยตัวเอง ซึ่งสำคัญมากกับผู้ที่ยังลังเล
  • ครอบครัวบำบัด ช่วยให้ครอบครัวสื่อสารและดูแลกันได้ดีขึ้น ลดความขัดแย้งที่อาจกระตุ้นการกลับไปใช้
  • รักษาโรคร่วมทางจิตเวช เช่น ภาวะซึมเศร้า โรควิตกกังวล หรืออาการทางจิต เพราะถ้าโรคร่วมยังไม่ได้รับการรักษา โอกาสกลับไปใช้สารจะสูงขึ้น

ระยะเวลาของการบำบัดก็มีผล มีงานวิจัยพบว่าผู้ที่อยู่ในการบำบัดนานพอมีผลการรักษาดีกว่าผู้ที่ออกจากการรักษาเร็ว ที่ Day One แนะนำให้เริ่มบำบัดแบบพักค้างอย่างน้อย 4 สัปดาห์ สนับสนุนการบำบัดประมาณ 3 เดือนในรายที่เหมาะสม และติดตามต่อประมาณ 1–2 ปี ซึ่งอธิบายไว้ในเรื่องเลิกยาเสพติดต้องใช้เวลากี่เดือน

หากกลับไปเสพซ้ำระหว่างทาง ไม่ได้แปลว่าการรักษาล้มเหลว การเสพติดเป็นโรคเรื้อรังที่กลับเป็นซ้ำได้ เช่นเดียวกับโรคเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง การกลับไปเสพซ้ำจึงเป็นสัญญาณให้กลับมาปรับแผนการรักษา ไม่ใช่เหตุผลให้หยุดรักษา อ่านเพิ่มเรื่องสาเหตุที่ทำให้เลิกสารเสพติดไม่สำเร็จและวิธีดูแลตัวเองหลังบำบัดไม่ให้กลับไปใช้ซ้ำ

ครอบครัวช่วยให้คนที่รักเลิกยาเสพติดได้อย่างไร

ครอบครัวมีบทบาทสำคัญตั้งแต่ก่อนเริ่มรักษา เริ่มจากการพูดคุยด้วยความเข้าใจแทนการตำหนิ ทำแบบคัดกรองสำหรับครอบครัวเพื่อประเมินว่าคนที่เป็นห่วงมีปัญหาการใช้สารเสพติดหรือไม่ แล้วทำข้อตกลงเลิกสารเสพติดและชวนมารักษาร่วมกัน หากไม่สำเร็จ เช่น ยังใช้อยู่ ผิดข้อตกลง หรือมีอาการทางอารมณ์หรืออาการทางจิต อาจจำเป็นต้องพามารักษาแม้ผู้ป่วยยังไม่ยินยอม เพื่อช่วยก่อนเกิดผลเสียต่อสมองที่รุนแรงขึ้นหรือสายเกินไป วิธีพูดและขั้นตอนอย่างละเอียดอยู่ในเรื่องวิธีช่วยคนในครอบครัวเลิกยาเสพติด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีเลิกยาเสพติด

เลิกยาเสพติดด้วยตัวเองได้ไหม

ขึ้นอยู่กับชนิดสาร สำหรับยาบ้า ยาไอซ์ กัญชา เคตามีน และกระท่อม การหยุดใช้ทันทีไม่ทำให้เกิดอาการถอนทางร่างกายที่อันตรายถึงชีวิต จึงเริ่มหยุดได้เลยโดยไม่ต้องรอ แต่อุปสรรคที่ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากเลิกเองตามลำพังไม่สำเร็จคือความอยากสารเสพติด อารมณ์ซึมเศร้า หงุดหงิด และนอนไม่หลับ หากมีอาการเหล่านี้มาก หยุดแล้วกลับไปใช้ซ้ำ หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อรับการดูแล ส่วนเฮโรอีนและสารกลุ่มฝิ่น อาการถอนทรมานมากจนหลายคนทนหยุดเองไม่ได้ และถ้ากลับไปใช้ในปริมาณเดิมหลังหยุดไประยะหนึ่งเสี่ยงได้รับสารเกินขนาด ผู้ที่ดื่มเหล้าหนักทุกวัน ใช้ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีนขนาดสูงมานาน หรือใช้ GHB ไม่ควรหักดิบเองตามลำพัง ให้พบแพทย์โดยเร็วเพื่อวางแผนหยุดอย่างปลอดภัย ผลเสียที่พบบ่อยของการเลิกเองอยู่ในเรื่องผลกระทบจากวิธีเลิกยาเสพติดด้วยตนเอง

มีวิธีล้างสารเสพติดออกจากร่างกายให้เร็วขึ้นไหม

ร่างกายขับสารเสพติดออกเองผ่านตับและไต ซึ่งใช้เวลาต่างกันตามชนิดสารและปริมาณที่ใช้ ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่พิสูจน์ได้ว่าช่วยเร่งการขับสารออกได้อย่างปลอดภัย การดื่มน้ำปริมาณมากผิดปกติในเวลาสั้น ๆ อาจทำให้เกลือแร่ในเลือดต่ำจนชักหรือเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ คำว่า “ถอนพิษ” ในทางการแพทย์จึงไม่ได้หมายถึงการล้างสารออกจากร่างกาย แต่หมายถึงการดูแลอาการถอนให้ผ่านไปอย่างปลอดภัย ซึ่งเป็นเพียงขั้นตอนแรกของการเลิกยาเสพติด

เลิกยาเสพติดต้องใช้เวลานานแค่ไหน

ช่วงอาการถอนของสารหลายชนิดอยู่ระหว่างไม่กี่วันถึงประมาณ 1 เดือน แต่การฟื้นฟูสมองและพฤติกรรมใช้เวลานานกว่านั้น ที่ Day One แนะนำให้เริ่มบำบัดแบบพักค้างอย่างน้อย 4 สัปดาห์เพื่อผ่านช่วงถอนสารและเริ่มฟื้นฟู สนับสนุนการบำบัดประมาณ 3 เดือนในรายที่เหมาะสม และติดตามต่อประมาณ 1–2 ปีหลังออกจากศูนย์ ระยะเวลาจริงขึ้นกับอาการและความพร้อมของแต่ละคน

ทางเลือก “เลิกยาแบบเร่งด่วน” ที่ปลอดภัย

ที่ Day One Rehabilitation Center เรามีโปรแกรมถอนพิษแบบเร่งด่วนภายใน 7-14 วัน ภายใต้การดูแลของจิตแพทย์และทีมพยาบาลตลอด 24 ชั่วโมง โดยเฉพาะในช่วงสมองฟื้นตัวจากการขาดสาร

  • ใช้ยาทางจิตเวชช่วยลดอาการถอนยา เช่น วิตกกังวล นอนไม่หลับ หรือหลอน
  • มีการบำบัดจิตใจรายบุคคลและกลุ่มบำบัด ช่วยให้ผู้ป่วยค่อยๆ ปรับตัว
  • ปลอดภัยและใช้การดูแลแบบองค์รวมทั้งกายและใจ

หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญกับปัญหายาเสพติด อย่ารอช้า การเข้ารับการบำบัดเร็วขึ้นหมายถึงโอกาสในการฟื้นตัวที่ดีขึ้น ติดต่อ Day One Rehabilitation Center ศูนย์บำบัดยาเสพติด ชั้นนำ เพื่อรับคำปรึกษาและการดูแลที่ครอบคลุม

โทร : 02-028-7775 **LINE : **@dayone www.dayonerehabcenter.com ที่ตั้ง : 99/1 หมู่ 6 ตำบล ศรีจุฬา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก 26000 (เพียง 1 ชั่วโมงจากกรุงเทพฯ) แผนที่ : https://www.dayonerehabcenter.com/map

ปรึกษาเรื่องการบำบัดยาเสพติด

ทีมแพทย์และผู้เชี่ยวชาญพร้อมให้คำแนะนำ จันทร์ - อาทิตย์ 9.00 - 17.00

ดูขั้นตอนการบำบัด 4 ระยะ และรักษานานแค่ไหน ›