ป๊อปเปอร์ (Poppers) อาการ ผลกระทบ และแนวทางการบำบัดรักษา

เนื้อหาโดยทีมแพทย์ Day One Rehabilitation Center · ตรวจสอบโดย นพ.พิชญุตม์ เกษมภักดีพงษ์ (จิตแพทย์)

ป๊อปเปอร์ (Poppers) เป็นชื่อเรียกของสารกลุ่มอัลคิลไนไตรต์ (Alkyl nitrites) เช่น amyl nitrite, isopropyl nitrite และ isobutyl nitrite สารเหล่านี้เป็นของเหลวที่ระเหยง่าย เมื่อสูดดมจะออกฤทธิ์อย่างรวดเร็ว ทำให้หลอดเลือดขยาย กล้ามเนื้อเรียบคลายตัว และเกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้มหรือมึนชั่วครู่

ป๊อปเปอร์มักพบในบริบทของงานปาร์ตี้ สถานบันเทิง หรือกิจกรรมทางเพศ เนื่องจากฤทธิ์ของสารสามารถทำให้กล้ามเนื้อเรียบคลายตัวและลดการยับยั้งชั่งใจในช่วงสั้นๆ อย่างไรก็ตาม การที่ฤทธิ์เกิดเร็วและอยู่ไม่นานไม่ได้หมายความว่าป๊อปเปอร์ไม่มีอันตราย ผู้ใช้อาจมีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ ใจสั่น ความดันโลหิตลดลง หรือเป็นลมได้ และในบางกรณีอาจเกิดภาวะที่เลือดนำออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายได้ไม่เพียงพอจนริมฝีปากหรือปลายมือมีสีคล้ำ หายใจลำบาก สับสน หรือหมดสติ

อันตรายอีกด้านที่หลายคนไม่ทราบคือ ป๊อปเปอร์สามารถทำให้เกิดความผิดปกติของจอประสาทตา ส่งผลให้มองเห็นภาพตรงกลางไม่ชัด เห็นจุดบอด หรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลง นอกจากนี้การใช้ร่วมกับยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศบางชนิดอาจทำให้ความดันโลหิตลดลงอย่างรุนแรง

แม้ป๊อปเปอร์จะไม่ได้มีรูปแบบการติดและอาการถอนเหมือนแอลกอฮอล์ GHB หรือโอปิออยด์ แต่บางคนอาจเกิดพฤติกรรมใช้ซ้ำจนรู้สึกว่าจำเป็นต้องใช้ทุกครั้งเมื่อต้องเข้าสังคม มีเพศสัมพันธ์ หรือใช้สารชนิดอื่น หากการใช้เริ่มควบคุมได้ยากหรือเกิดร่วมกับการใช้สารหลายชนิด การประเมินรูปแบบการใช้ทั้งหมดจะช่วยให้เห็นว่าปัญหาที่แท้จริงอยู่ตรงไหนและควรเริ่มแก้ไขอย่างไร

ป๊อปเปอร์ (Poppers) คืออะไร และส่งผลต่อร่างกายอย่างไร

คำว่า “ป๊อปเปอร์” ไม่ได้หมายถึงสารเคมีเพียงชนิดเดียว แต่เป็นชื่อที่ใช้เรียกสารหลายชนิดในกลุ่มอัลคิลไนไตรต์ ผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายอาจมีส่วนประกอบแตกต่างกัน ผู้ใช้จึงไม่ควรสรุปจากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียวว่าข้างในมีสารชนิดใดหรือมีความเข้มข้นเท่าใด

เมื่อป๊อปเปอร์เข้าสู่ร่างกายจะทำให้หลอดเลือดขยายอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ความดันโลหิตลดลง ขณะเดียวกันหัวใจอาจเต้นเร็วขึ้น ผู้ใช้จึงอาจรู้สึกร้อนวูบวาบ เวียนศีรษะ ใจเต้นเร็ว หรือมีความรู้สึกเคลิบเคลิ้มเกิดขึ้นในช่วงสั้นๆ

ป๊อปเปอร์ยังทำให้กล้ามเนื้อเรียบคลายตัว ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้มีการนำไปใช้ในบริบทของกิจกรรมทางเพศ

แต่ผลต่อหลอดเลือดก็เป็นสาเหตุของอันตรายเช่นเดียวกัน หากความดันโลหิตลดลงมาก ผู้ใช้อาจหน้ามืด เป็นลม หรือเกิดอันตรายจากการล้มและอุบัติเหตุได้ ความเสี่ยงจะยิ่งสูงขึ้นหากมีโรคหัวใจหรือใช้ยาบางชนิดที่มีผลต่อความดันโลหิตอยู่แล้ว

อีกเรื่องที่สำคัญคือ ป๊อปเปอร์สามารถรบกวนความสามารถของเลือดในการนำออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อของร่างกาย หากเกิดขึ้นมากจะกลายเป็นภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง (Methemoglobinemia) ซึ่งเป็นภาวะที่ฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงไม่สามารถนำออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ได้ตามปกติ

ภาวะนี้อาจทำให้ผู้ใช้ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หายใจลำบาก ใจเต้นเร็ว อ่อนแรง ริมฝีปากหรือปลายมือมีสีเทาหรือคล้ำ และหากรุนแรงอาจเกิดอาการสับสน ชัก หมดสติ และเป็นอันตรายต่อชีวิตได้

อาการหลังใช้ป๊อปเปอร์ สังเกตได้อย่างไร

อาการของแต่ละคนแตกต่างกันตามชนิดและปริมาณของสาร สุขภาพร่างกาย รวมถึงยาและสารอื่นที่ใช้ร่วมกัน

อาการที่อาจพบหลังใช้ป๊อปเปอร์ ได้แก่

• รู้สึกร้อนวูบวาบ

• มึนหรือเคลิบเคลิ้มในช่วงสั้นๆ

• เวียนศีรษะ

• ปวดศีรษะ

• ใจเต้นเร็วหรือใจสั่น

• หน้ามืด

• คลื่นไส้หรืออาเจียน

• อ่อนแรง

• ความดันโลหิตลดลง

• เป็นลม

• การมองเห็นผิดปกติ

• หายใจลำบากในกรณีที่เกิดพิษรุนแรง

• ริมฝีปาก ปลายมือ หรือผิวหนังมีสีเทาหรือคล้ำผิดปกติ

หากเป็นการใช้เป็นครั้งคราว อาการอาจเกิดขึ้นเพียงช่วงสั้นๆ แต่ไม่ได้หมายความว่าการใช้ครั้งต่อไปจะให้ผลเหมือนเดิม เพราะผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดอาจมีสารและความเข้มข้นแตกต่างกัน รวมถึงสุขภาพและสารอื่นที่อยู่ในร่างกายขณะนั้นก็มีผลต่อความรุนแรงของอาการ

สำหรับครอบครัว นอกจากอาการทางร่างกายแล้ว ควรสังเกตรูปแบบการใช้ด้วย เช่น เริ่มใช้บ่อยขึ้น รู้สึกว่าต้องใช้ทุกครั้งเมื่อเข้าสังคมหรือมีเพศสัมพันธ์ ใช้ร่วมกับสารชนิดอื่นเป็นประจำ หรือยังกลับไปใช้แม้เคยเกิดอาการผิดปกติ

ผลกระทบและอันตรายจากป๊อปเปอร์มีอะไรบ้าง

ความดันโลหิตลดลงและเป็นลม

ป๊อปเปอร์ทำให้หลอดเลือดขยายอย่างรวดเร็ว จึงทำให้ความดันโลหิตลดลงได้ ผู้ใช้อาจรู้สึกหน้ามืด เวียนศีรษะ ใจสั่น หรือเป็นลม

ผู้ที่มีโรคหัวใจ ความผิดปกติของความดันโลหิต หรือใช้ยาที่มีผลต่อหลอดเลือดและความดันอยู่แล้ว อาจมีความเสี่ยงมากขึ้น

ภาวะเลือดนำออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายไม่เพียงพอ

อันตรายสำคัญจากป๊อปเปอร์คือภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง ซึ่งเกิดจากสารไนไตรต์เปลี่ยนแปลงฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง ทำให้ความสามารถในการนำออกซิเจนลดลง

ผู้ที่เกิดภาวะนี้อาจมีอาการปวดศีรษะ อ่อนแรง เวียนศีรษะ หายใจไม่สะดวก ใจเต้นเร็ว และริมฝีปากหรือปลายมือมีสีคล้ำผิดปกติ

หากรุนแรง สมอง หัวใจ และอวัยวะต่างๆ จะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ จนอาจเกิดสับสน ชัก หมดสติ หรือภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้

ภาวะนี้ต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาในสถานพยาบาล ไม่ควรพยายามรักษาด้วยตนเอง

ผลกระทบต่อดวงตาและการมองเห็น

ป๊อปเปอร์สามารถทำให้เกิดความผิดปกติบริเวณจุดรับภาพชัดของจอประสาทตา หรือที่เรียกว่า Poppers maculopathy

ผู้ใช้อาจเริ่มสังเกตว่ามองเห็นตรงกลางไม่ชัด เห็นจุดบอดตรงกลางภาพ มองแสงแล้วผิดปกติ หรือรู้สึกว่าการมองเห็นเปลี่ยนไป อาการสามารถเกิดหลังใช้เพียงครั้งเดียวหรือหลังใช้หลายครั้งได้

ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งมีการมองเห็นดีขึ้นหลังหยุดสาร แต่บางรายอาจฟื้นตัวไม่สมบูรณ์ ดังนั้นหากมีการมองเห็นผิดปกติหลังใช้ป๊อปเปอร์ควรหยุดใช้และเข้ารับการตรวจตา ไม่ควรรอดูอาการเป็นเวลานาน

การระคายเคืองและบาดเจ็บจากน้ำยา

ป๊อปเปอร์เป็นสารเคมี ไม่ใช่น้ำยาที่ออกแบบมาให้สัมผัสผิวหนังหรือเยื่อบุต่างๆ โดยตรง หากของเหลวสัมผัสผิวหนังอาจทำให้เกิดการระคายเคืองหรือแผลจากสารเคมีได้ และหากกระเด็นเข้าตาก็สามารถทำให้เกิดการระคายเคืองและบาดเจ็บที่ดวงตา

อันตรายจากการใช้ร่วมกับยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

ประเด็นนี้สำคัญมาก เพราะป๊อปเปอร์และยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศบางชนิดต่างมีผลทำให้หลอดเลือดขยาย

ยากลุ่มนี้ ได้แก่ sildenafil ซึ่งหลายคนรู้จักในชื่อ Viagra และ tadalafil ซึ่งหลายคนรู้จักในชื่อ Cialis

เมื่อใช้ร่วมกัน ความดันโลหิตอาจลดลงอย่างรุนแรงจนเกิดอาการหน้ามืด เป็นลม หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและระบบไหลเวียนโลหิตได้

ดังนั้นผู้ที่ใช้ป๊อปเปอร์แล้วมีอาการผิดปกติควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์ตามจริงว่ามียาหรือสารอื่นใดใช้ร่วมกัน เพื่อให้ประเมินสาเหตุและความเสี่ยงได้ครบถ้วน

ป๊อปเปอร์เสพติดไหม และมีอาการถอนหรือไม่

ป๊อปเปอร์สามารถทำให้เกิดการเสพติดและการพึ่งพาทางจิตใจได้ โดยเฉพาะเมื่อใช้ซ้ำในบริบทเดิม เช่น งานปาร์ตี้ การมีเพศสัมพันธ์ การเข้าสังคม หรือใช้เพื่อหลีกหนีความเครียดและความรู้สึกไม่สบายใจ ผู้ใช้บางคนอาจรู้สึกว่าตนเองไม่สามารถสนุก ผ่อนคลาย หรือทำกิจกรรมบางอย่างได้หากไม่มีป๊อปเปอร์ จนเกิดความอยากใช้และกลับไปใช้ซ้ำแม้เคยมีอาการผิดปกติหรือได้รับผลกระทบจากสารแล้ว

ป๊อปเปอร์ยังสามารถทำให้เกิดการพึ่งพาทางพฤติกรรมและวงจรการใช้สารที่ควบคุมได้ยาก แม้ผู้ใช้จะไม่ได้มีอาการถอนรุนแรงแบบที่พบในแอลกอฮอล์ GHB โอปิออยด์ หรือยานอนหลับบางชนิดก็ตาม การไม่มีอาการถอนรุนแรงไม่ได้หมายความว่าป๊อปเปอร์ไม่ทำให้ติด หรือไม่มีความจำเป็นต้องเข้ารับการบำบัด

เมื่อหยุดใช้ ผู้ที่ใช้บ่อยหรือใช้ต่อเนื่องอาจมีอาการอยากใช้ หงุดหงิด กระสับกระส่าย วิตกกังวล อารมณ์แปรปรวน นอนไม่หลับ สมาธิลดลง หรือรู้สึกว่างเปล่า โดยเฉพาะเมื่อกลับไปอยู่ในสถานการณ์หรือพบสิ่งกระตุ้นที่เคยเชื่อมโยงกับการใช้ป๊อปเปอร์

สัญญาณที่บ่งชี้ว่าการใช้เริ่มกลายเป็นปัญหา ได้แก่

• ตั้งใจว่าจะไม่ใช้แต่กลับไปใช้อีก

• ใช้บ่อยขึ้นหรือใช้ในปริมาณมากขึ้น

• รู้สึกว่าต้องใช้ป๊อปเปอร์จึงจะเข้าสังคมหรือมีเพศสัมพันธ์ได้

• มีความอยากใช้หรือคิดถึงสารบ่อย

• ยังใช้ต่อแม้เคยหน้ามืด เป็นลม หายใจลำบาก หรือมองเห็นผิดปกติ

• ใช้ร่วมกับแอลกอฮอล์ GHB เคตามีน ยาไอซ์ หรือสารอื่นเป็นประจำ

• พยายามหยุดแล้วแต่ทำไม่ได้

• การใช้ส่งผลต่อสุขภาพ ความสัมพันธ์ การงาน การเงิน หรือการใช้ชีวิตประจำวัน

หากพบสัญญาณเหล่านี้ ควรเข้ารับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญด้านการบำบัดสารเสพติด เพื่อวางแผนหยุดใช้ จัดการความอยากและสิ่งกระตุ้น รวมถึงรักษาปัญหาความเครียด วิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า หรือการใช้สารชนิดอื่นที่อาจเกิดร่วมกัน

ดังนั้นผู้ที่หยุดป๊อปเปอร์จึงไม่ได้คาดว่าจะมีอาการถอนรุนแรง เช่น ชักหรือสับสนรุนแรงจากการหยุดสารแบบที่พบในสารบางกลุ่ม

อย่างไรก็ตาม คำว่า “ไม่มีอาการถอนรุนแรง” ไม่ได้หมายความว่าการใช้ซ้ำจะไม่มีปัญหา

บางคนอาจเกิดความผูกพันทางพฤติกรรมกับการใช้ เช่น รู้สึกว่าต้องมีป๊อปเปอร์จึงจะสนุกกับงานปาร์ตี้ได้ ต้องใช้ทุกครั้งเมื่อมีกิจกรรมทางเพศ หรือใช้ป๊อปเปอร์ร่วมกับสารอื่นจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการใช้สารที่ควบคุมได้ยาก

สัญญาณที่ควรเริ่มประเมินปัญหา ได้แก่

• ตั้งใจว่าจะไม่ใช้แต่กลับไปใช้อีก

• ใช้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ

• รู้สึกว่ากิจกรรมบางอย่างไม่เหมือนเดิมหากไม่มีป๊อปเปอร์

• ยังใช้ต่อแม้เคยเกิดอาการหน้ามืด หมดสติ หรือมองเห็นผิดปกติ

• ใช้ร่วมกับสารชนิดอื่นเป็นประจำ

• การใช้สารเริ่มเชื่อมโยงกับพฤติกรรมเสี่ยง

• รู้สึกกังวลหรือไม่มั่นใจเมื่อต้องเข้าสังคมหรือมีกิจกรรมทางเพศโดยไม่ใช้สาร

• ต้องการหยุดแต่รู้สึกว่าทำได้ยาก

ในสถานการณ์เหล่านี้ การรักษาอาจไม่จำเป็นต้องเน้นการถอนสารทางร่างกาย แต่ควรค้นหาว่าป๊อปเปอร์เข้ามามีบทบาทอะไรในชีวิต และเหตุใดจึงรู้สึกว่าจำเป็นต้องกลับไปใช้

การบำบัดและฟื้นฟูผู้ที่ใช้ป๊อปเปอร์จนควบคุมได้ยาก

การบำบัดควรเริ่มจากการประเมินรูปแบบการใช้ทั้งหมด ไม่ใช่ถามเพียงว่าใช้ป๊อปเปอร์มากแค่ไหน

บางคนใช้ป๊อปเปอร์เพียงอย่างเดียว ขณะที่บางคนใช้ร่วมกับแอลกอฮอล์ GHB เคตามีน ยาไอซ์ หรือสารอื่นในบริบทของงานปาร์ตี้หรือกิจกรรมทางเพศ หากมีการใช้สารหลายชนิด การประเมินเฉพาะป๊อปเปอร์อาจทำให้มองไม่เห็นปัญหาที่สำคัญกว่า

การบำบัดจึงควรช่วยให้ผู้ใช้เข้าใจว่าอะไรเป็นสิ่งกระตุ้นให้ใช้สาร เช่น ความเครียด ความวิตกกังวล ความต้องการเข้าสังคม ความไม่มั่นใจ หรือการเชื่อมโยงระหว่างสารกับกิจกรรมบางอย่าง

เป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การตำหนิพฤติกรรมทางสังคมหรือพฤติกรรมทางเพศ แต่เป็นการช่วยให้ผู้เข้ารับการรักษาสามารถตัดสินใจและใช้ชีวิตได้โดยไม่ต้องพึ่งสาร

การฟื้นฟูอาจประกอบด้วยการบำบัดรายบุคคล การบำบัดแบบกลุ่ม การฝึกจัดการความอยากและสิ่งกระตุ้น การปรับความคิดและพฤติกรรม การจัดการความเครียด การปรับการนอน และการสร้างกิจวัตรประจำวันที่ช่วยให้สุขภาพกายและใจกลับมาสมดุล

หากมีภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล ปัญหาการนอน หรือโรคร่วมทางจิตเวช ควรได้รับการประเมินและรักษาควบคู่กัน

ป้องกันการกลับไปใช้ป๊อปเปอร์ซ้ำได้อย่างไร

การป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำควรเริ่มจากการทำความเข้าใจว่าในอดีตป๊อปเปอร์เชื่อมโยงกับสถานการณ์ใด

สิ่งกระตุ้นที่อาจพบ ได้แก่

• งานปาร์ตี้หรือสถานบันเทิง

• กลุ่มเพื่อนที่เคยใช้สารร่วมกัน

• การดื่มแอลกอฮอล์

• การใช้ GHB เคตามีน ยาไอซ์ หรือสารอื่น

• กิจกรรมทางเพศที่เคยเชื่อมโยงกับการใช้ป๊อปเปอร์

• ความวิตกกังวลหรือความไม่มั่นใจ

• ความเครียด

• ความเหงาหรือความเบื่อ

• การยังมีสารหรือช่องทางซื้ออยู่ใกล้ตัว

• ความคิดว่า “ใช้แค่นิดเดียวคงไม่เป็นไร”

• ความคิดว่า “ป๊อปเปอร์ไม่ได้ทำให้ติด จึงใช้ได้”

ประโยคสุดท้ายเป็นความเข้าใจที่ควรระวัง เพราะแม้ป๊อปเปอร์จะไม่ได้มีรูปแบบการพึ่งพาทางร่างกายเหมือนสารบางชนิด แต่ยังสามารถทำให้เกิดอันตรายทางร่างกาย และอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมการใช้สารซ้ำได้

หากเคยหยุดแล้วกลับไปใช้ ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพราะไม่มีความตั้งใจ แต่ควรกลับไปดูว่าอะไรเป็นเหตุการณ์ก่อนการใช้ครั้งนั้น และเตรียมวิธีรับมือกับสถานการณ์เดิมให้ดีขึ้น

คนในครอบครัวใช้ป๊อปเปอร์บ่อย ควรพูดคุยอย่างไร

เรื่องป๊อปเปอร์อาจเป็นหัวข้อที่ผู้ใช้ไม่ต้องการพูดกับครอบครัว เพราะการใช้บางครั้งเกี่ยวข้องกับงานปาร์ตี้ ความสัมพันธ์ หรือกิจกรรมทางเพศ การเริ่มต้นด้วยการซักถาม ตำหนิ หรือทำให้อีกฝ่ายรู้สึกอับอายจึงอาจทำให้เขาปิดบังข้อมูลมากขึ้น

ครอบครัวสามารถเริ่มจากสิ่งที่เป็นห่วงจริง เช่น

“ช่วงหลังเห็นว่ามีอาการหน้ามืดหลังใช้หลายครั้ง เลยเป็นห่วงเรื่องสุขภาพมากกว่าอยากตำหนิ”

หรือถามว่า “เคยมีครั้งไหนที่ใช้แล้วรู้สึกว่าควบคุมสถานการณ์ไม่ได้ไหม” “เคยตั้งใจว่าจะไม่ใช้แต่สุดท้ายกลับไปใช้อีกหรือเปล่า” และ “ถ้าต้องทำกิจกรรมเดิมโดยไม่มีสาร คิดว่าส่วนไหนจะยากที่สุด”

คำตอบจะช่วยให้เข้าใจว่าปัญหาอยู่ที่ตัวป๊อปเปอร์เพียงอย่างเดียว หรือมีความเครียด ความวิตกกังวล ความสัมพันธ์ หรือการใช้สารชนิดอื่นซ่อนอยู่ด้วย

หากผู้ใช้ยังไม่พร้อมเข้ารับการบำบัด ครอบครัวสามารถเริ่มขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญก่อนได้ เพื่อประเมินระดับปัญหาและวางแนวทางพูดคุยโดยไม่ทำให้ความสัมพันธ์กลายเป็นการเผชิญหน้า

การบำบัดปัญหาการใช้ป๊อปเปอร์ที่ Day One Rehabilitation Center

การดูแลผู้ที่มีปัญหาจากการใช้ป๊อปเปอร์ที่ Day One Rehabilitation Center จะเริ่มจากการประเมินรูปแบบการใช้สารทั้งหมด รวมถึงความถี่ในการใช้ สถานการณ์ที่มักใช้ ผลกระทบที่เคยเกิดขึ้น และมีการใช้แอลกอฮอล์ GHB เคตามีน ยาไอซ์ ยานอนหลับ หรือสารชนิดอื่นร่วมด้วยหรือไม่

หากมีอาการทางร่างกายที่อาจเป็นภาวะฉุกเฉิน เช่น หายใจลำบาก ริมฝีปากหรือปลายมือมีสีคล้ำ หมดสติ ชัก หรือมีการมองเห็นผิดปกติอย่างชัดเจน สิ่งสำคัญอันดับแรกคือการได้รับการประเมินและรักษาทางการแพทย์ที่เหมาะสม ไม่ใช่การรอเข้าสู่โปรแกรมฟื้นฟู

สำหรับผู้ที่พ้นภาวะฉุกเฉินแล้วแต่ยังใช้ป๊อปเปอร์ซ้ำจนควบคุมได้ยาก หรือมีปัญหาการใช้สารหลายชนิด การบำบัดจะมุ่งค้นหาสาเหตุและสถานการณ์ที่ทำให้กลับไปใช้สาร

การดูแลแบบอยู่ประจำช่วยให้ผู้เข้ารับการบำบัดได้แยกออกจากแหล่งสารและสิ่งกระตุ้นในช่วงแรก พร้อมเข้าร่วมการบำบัดรายบุคคลกับนักจิตบำบัด กิจกรรมกลุ่มบำบัด การประเมินอาการทางจิตเวช และการรักษาหรือปรับยาตามความเหมาะสมโดยจิตแพทย์ รวมถึงการดูแลเรื่องอาหาร การพักผ่อน กิจวัตรประจำวัน และการออกกำลังกาย

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่เคยใช้ป๊อปเปอร์จะจำเป็นต้องเข้ารับการบำบัดแบบอยู่ประจำ ระดับการรักษาควรพิจารณาจากความรุนแรงของปัญหา ความสามารถในการควบคุมการใช้ การใช้สารอื่นร่วมด้วย โรคร่วมทางจิตเวช และผลกระทบต่อชีวิตของแต่ละคน

หากป๊อปเปอร์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของรูปแบบการใช้สารหลายชนิด เป้าหมายของการรักษาจะไม่ใช่เพียงหยุดป๊อปเปอร์ แต่ต้องช่วยให้ผู้เข้ารับการบำบัดเข้าใจวงจรการใช้สารทั้งหมด จัดการสิ่งกระตุ้น และสร้างวิธีใช้ชีวิตที่ไม่ต้องพึ่งสารเพื่อเข้าสังคม จัดการอารมณ์ หรือสร้างความมั่นใจ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับป๊อปเปอร์ (Poppers)

ป๊อปเปอร์คือยาอะไร

ป๊อปเปอร์เป็นชื่อเรียกของสารกลุ่มอัลคิลไนไตรต์ ซึ่งเป็นของเหลวระเหยง่ายและทำให้หลอดเลือดขยาย เมื่อเข้าสู่ร่างกายจึงอาจทำให้รู้สึกเคลิบเคลิ้ม ร้อนวูบวาบ เวียนศีรษะ และกล้ามเนื้อเรียบคลายตัวในช่วงสั้นๆ

ป๊อปเปอร์เสพติดไหม

หลักฐานปัจจุบันไม่ได้แสดงการพึ่งพาทางร่างกายที่ชัดเจนในคนส่วนใหญ่ แต่บางคนสามารถเกิดรูปแบบการใช้ซ้ำหรือรู้สึกว่าจำเป็นต้องใช้ในสถานการณ์บางอย่าง หากต้องการหยุดแต่ทำได้ยากหรือการใช้เริ่มส่งผลต่อชีวิต ควรเข้ารับการประเมิน

ป๊อปเปอร์มีอาการถอนไหม

ป๊อปเปอร์ไม่ได้มีอาการถอนรุนแรงที่เป็นที่ยอมรับเหมือนแอลกอฮอล์ GHB หรือสารบางชนิด ดังนั้นการรักษาจึงมักให้ความสำคัญกับพฤติกรรมการใช้ สิ่งกระตุ้น และสารอื่นที่ใช้ร่วมกันมากกว่าการถอนสารทางร่างกาย

ทำไมใช้ป๊อปเปอร์แล้วปวดหัวหรือหน้ามืด

ป๊อปเปอร์ทำให้หลอดเลือดขยายและความดันโลหิตลดลง จึงทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หน้ามืด ใจเต้นเร็ว หรือเป็นลมได้

ทำไมใช้ป๊อปเปอร์แล้วปากหรือปลายมือคล้ำ

อาจเป็นสัญญาณของภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง ซึ่งทำให้เลือดนำออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายได้ไม่ดี หากมีริมฝีปากหรือปลายมือคล้ำร่วมกับหายใจลำบาก อ่อนแรง สับสน หรือหมดสติ ควรได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที

ป๊อปเปอร์ทำให้ตาบอดได้ไหม

ป๊อปเปอร์มีรายงานว่าสามารถทำให้จอประสาทตาบริเวณที่ใช้มองภาพตรงกลางผิดปกติ ส่งผลให้มองไม่ชัดหรือเห็นจุดบอดตรงกลาง ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งดีขึ้นหลังหยุดสาร แต่การฟื้นตัวอาจไม่สมบูรณ์ในทุกคน หากการมองเห็นเปลี่ยนไปหลังใช้ควรเข้ารับการตรวจตา

ป๊อปเปอร์ใช้ร่วมกับ Viagra หรือ Cialis ได้ไหม

ไม่ควรใช้ร่วมกัน เพราะทั้งป๊อปเปอร์และยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศกลุ่มนี้มีผลต่อการขยายหลอดเลือด การใช้ร่วมกันสามารถทำให้ความดันโลหิตลดลงอย่างรุนแรงและเกิดอันตรายได้

ใช้ป๊อปเปอร์บ่อยและใช้สารอื่นร่วมด้วย ควรบำบัดไหม

ควรเข้ารับการประเมิน โดยเฉพาะหากใช้ร่วมกับ GHB เคตามีน ยาไอซ์ แอลกอฮอล์ หรือสารอื่นเป็นประจำ เพราะสิ่งที่ต้องรักษาอาจไม่ใช่ปัญหาจากป๊อปเปอร์เพียงชนิดเดียว แต่เป็นรูปแบบการใช้สารหลายชนิดและปัจจัยทางจิตใจหรือสังคมที่เชื่อมโยงกับการใช้

เริ่มต้นแก้ปัญหาการใช้ป๊อปเปอร์ก่อนเกิดอันตรายมากขึ้น

การใช้ป๊อปเปอร์ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องเข้าศูนย์บำบัด แต่หากเริ่มใช้บ่อยขึ้น ควบคุมได้ยาก ต้องใช้ร่วมกับกิจกรรมบางอย่างเป็นประจำ ใช้สารหลายชนิดร่วมกัน หรือเคยมีอาการหน้ามืด หมดสติ หายใจผิดปกติ และการมองเห็นเปลี่ยนแปลงแต่ยังกลับไปใช้ซ้ำ นั่นเป็นเหตุผลเพียงพอที่จะเริ่มพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ

สำหรับครอบครัว การพูดคุยโดยไม่ตำหนิเรื่องพฤติกรรมทางเพศหรือรูปแบบการใช้ชีวิตมีความสำคัญ เพราะเป้าหมายคือทำให้อีกฝ่ายสามารถพูดถึงสิ่งที่เกิดขึ้นจริงได้ ยิ่งทราบว่ามีการใช้สารอะไร ใช้ร่วมกันอย่างไร และอะไรเป็นเหตุผลที่ทำให้กลับไปใช้ ทีมรักษาก็ยิ่งสามารถประเมินปัญหาและวางแนวทางช่วยเหลือได้ตรงจุด

การฟื้นฟูไม่ได้วัดจากการหยุดสารเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการกลับมาควบคุมการตัดสินใจของตนเอง จัดการความเครียดและสิ่งกระตุ้นได้ มีความสัมพันธ์และกิจกรรมทางสังคมโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งสาร และรู้ว่าควรขอความช่วยเหลือเมื่อใดก่อนปัญหาจะกลับมารุนแรงอีกครั้ง